Asgarî geçim indirimi; ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli
olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî
ücretin yıllık brüt tutarının; mükellefin kendisi için % 50’si, çalışmayan ve
herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10’u, çocukların her biri için ayrı ayrı
olmak üzere; ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5’idir. Gelirin
kısmî döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu
süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgarî geçim indirimi, bu
fıkraya göre belirlenen tutar ile Gelir Vergisi Kanunu 103 üncü maddedeki gelir
vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan %15 oranın çarpılmasıyla
bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahsup
edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz.
İndirimin uygulamasında "çocuk" tabiri, mükellefle birlikte oturan veya
mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya
babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını
veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları, "eş" tabiri ise, aralarında
yasal evlilik bağı bulunan kişileri ifade eder.
İndirim tutarının tespitinde mükellefin, gelirin elde edildiği tarihteki
medenî hali ve aile durumu esas alınır. İndirim, yukarıdaki oranlara göre
hesaplanan tutarları aşmamak kaydıyla, ücret geliri elde eden aile fertlerinden
her biri için ayrı ayrı, çocuklar için eşlerden yalnızca birisinin gelirine
uygulanır. Boşananlar için indirim tutarının hesabında, nafakasını sağladıkları
çocuk sayısı dikkate alınır.
Bakanlar Kurulu, indirim konusu yapılacak toplam tutarın asgarî ücretin
yıllık brüt tutarını aşmaması şartıyla ikinci fıkrada belirtilen asgarî geçim
indirimi oranlarını artırmaya veya kanunî oranına kadar indirmeye yetkilidir.
Asgarî geçim indiriminin uygulama dönemleri ve mahsup şekli ile diğer
hususlara ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığınca
belirlenir."
Yasa
maddesinin hemen başlangıcında; "...ücretin elde edildiği takvim yılı başında
geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için
uygulanan asgari ücretin brüt tutarı..." esas alınacağı belirtilmektedir. Yani
maddenin yürürlüğe gireceği 01.01.2008 tarihinde ilan edilecek olan asgari ücret
çalışanlar adına 2008 için hesaplanacak asgari geçim indirimince esas
alınacaktır.
Biz örneğimizde bir tespite
ulaşabilme adına 01.07.2007 tarihindeki asgari ücreti ele alalım. Geçerli olan
asgari ücret 585,00 YTL'dir.
Asgari ücretli işçinin bu ücreti
üzerinden her ay 74,59 YTL gelir vergisi kesintisi yapılmaktadır.Asgari Geçim
İndirimi uygulaması ile evli ve bir çocuğu olan çalışanımızın vergi kesintisinin
ne olacağını hesaplayalım. İşçimizin ücretinin yıllık brüt tutarının; kendisi
için yüzde 50, eşi için yüzde 10 ve çocuğu için yüzde 7,5 indirim hakkı
bulunmaktadır. Örneğimizde esas aldığımız asgari ücretten hareketle, Yıllık brüt
ücret toplamı: 585,00 x 12 = 7.020,00 YTL
İşçinin asgari geçim indirimi
oranı: %67,5 Asgari geçim indirimine esas tutar: 7.020,00 X yüzde 67,5 =
4,738,50 YTL
Gelir Vergisi Kanunu 103'üncü
maddede yer alan vergi oranı: %15
Mahsup edilecek vergi tutarı: 4.735,50 X
%15 = 710,78. YTL
İşçinin aylık asgari geçim indirimi: 59,23YTL
Örneğimizdeki işçinin ödeyeceği vergi: 74,59-59,23= 15,36YTL Bir başka bakış
açısıyla, bir çocuklu asgari ücretlimizden kesilecek aylık vergi 15,36 YTL'ye
düşmekte ve bu işçinin ayda 59,23 YTL asgari geçim indirimi hakkı doğmaktadır.
Geçen yıl başı itibariyle emeklilere
vergi iadesinin kaldırılmasından sonra artık çalışan kesim içinde fiş ve fatura
toplamak suretiyle vergi iadesi alması olayı tamamen sona ermiştir. Sisteme ilk
girişinden itibaren zaman sürecinde kapsamından, beyan dönemine ve hatta
yararlanma oranlarına kadar bir çok değişime uğrayan ve süreç içinde başta idare
olmak üzere yararlanıcıdan çok sistemin yarattığı sahte fatura sektörünün işine
yarayan vergi iadesi olgusu artık tarihe karışmıştır. Şu anda gerçek olan odur
ki, 2007 takvim yılı için çalışanlar vergi iadesi alamayacaklardır. Asgari geçim
indirimi ile yeni bir dönem başlamıştır. 01.01.2008'den itibaren yürürlüğe
girecek olan uygulamanın hayırlı olmasını dileriz.
TÜRKİYE ORMAN İŞÇİLERİ
SENDİKASI
GENEL YÖNETİM KURULU